Chrapanie bywa tematem żartów. Tymczasem za głośnym chrapaniem często kryje się schorzenie, które nie jest ani zabawne, ani błahe. Obturacyjny bezdech senny to stan, w którym drogi oddechowe wielokrotnie w ciągu nocy ulegają całkowitemu lub częściowemu zamknięciu – powodując przerwy w oddychaniu, spadki saturacji i budzenie się mózgu, który reaguje na niedotlenienie. Pacjent śpi, ale jego sen nie przynosi odpoczynku. I robi to każdej nocy, często przez lata, zanim ktokolwiek postawi właściwą diagnozę.
Czym jest obturacyjny bezdech senny?
Obturacyjny bezdech senny (OBS) to zaburzenie oddychania podczas snu polegające na epizodycznym, powtarzającym się całkowitym (bezdech) lub częściowym (spłycenie oddechu) zamknięciu górnych dróg oddechowych w trakcie snu. Każdy taki epizod trwa co najmniej 10 sekund, może trwać znacznie dłużej i może powtarzać się dziesiątki lub setki razy w ciągu nocy.
Każde zamknięcie dróg oddechowych prowadzi do spadku saturacji krwi tlenem i mikroprzebudzenia mózgu – zbyt krótkiego, by pacjent je zapamiętał, ale wystarczającego, żeby ciągłość snu była nieustannie zaburzana. Efektem jest chroniczne niewyspanie mimo spędzenia w łóżku 7–8 godzin.
Jakie są objawy bezdechu sennego?
Bezdech senny ma objawy nocne i dzienne – i obie grupy są istotne diagnostycznie.
Objawy nocne, które często zauważają partnerzy sypialniany:
- głośne, nieregularne chrapanie z epizodami ciszy – to właśnie te chwile ciszy, gdy oddech ustaje,
- obserwowane przez partnera epizody zatrzymania oddechu – jeden z najważniejszych sygnałów diagnostycznych,
- niespokojny sen, częste zmiany pozycji, miotanie się,
- oddychanie przez usta, suchość w ustach i gardle po przebudzeniu,
- nykturia – częste wstawanie w nocy do toalety.
Objawy dzienne odczuwane przez samego pacjenta:
- nadmierna senność w ciągu dnia – zasypianie przy pracy, czytaniu, oglądaniu telewizji, a w ciężkich przypadkach nawet prowadząc samochód,
- poranne bóle głowy,
- trudności z koncentracją i pamięcią,
- drażliwość i wahania nastroju,
- obniżone libido.
Dlaczego bezdech senny jest groźny?
Nieleczony bezdech senny to nie tylko problem ze zmęczeniem – to poważny czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego i metabolicznych. Związek między OBS a nadciśnieniem tętniczym jest dobrze udokumentowany – szacuje się, że bezdech senny jest przyczyną wtórnego nadciśnienia u znacznej części chorych. Do tego dochodzi zwiększone ryzyko zawału serca, udaru mózgu, arytmii i cukrzycy typu 2.
Mechanizm jest prosty. Epizody niedotlenienia i nawracające mikroprzebudzenia aktywują układ współczulny, podwyższają poziom kortyzolu i prowadzą do przewlekłego stanu zapalnego – wszystkich czynników, które uszkadzają naczynia krwionośne i zaburzają metabolizm.
Do tego dochodzi ryzyko wypadków drogowych – osoby z nieleczonym bezdechem sennym mają kilkakrotnie wyższe ryzyko wypadków komunikacyjnych niż populacja ogólna.
Jak diagnozuje się bezdech senny?
Diagnoza bezdechu sennego wymaga badania snu – subiektywna ocena objawów nie wystarczy, bo pacjent zazwyczaj nie jest świadomy własnych bezdechów. Dwie główne metody diagnostyczne to polisomnografia i poligrafia.
Polisomnografia (PSG) to badanie pełne – złoty standard diagnostyki zaburzeń snu. Pacjent spędza noc w laboratorium snu podłączony do aparatury rejestrującej EEG (fale mózgowe), EOG (ruchy gałek ocznych), EMG (napięcie mięśniowe), EKG, przepływ powietrza przez nos i usta, ruchy klatki piersiowej i brzucha, saturację krwi i pozycję ciała. Wynik daje pełny obraz architektury snu i wszystkich zaburzeń oddychania.
Poligrafia (badanie domowe) to uproszczona wersja bez rejestracji EEG – wykonywana zazwyczaj w domu pacjenta za pomocą przenośnego urządzenia. Mniej danych niż PSG, ale wystarczająca do diagnostyki OBS w przypadkach, gdy inne zaburzenia snu są mniej prawdopodobne.
Wynik badania wyrażany jest jako wskaźnik AHI (Apnea-Hypopnea Index) – liczba bezdechów i spłyceń oddechu na godzinę snu. AHI poniżej 5 to norma. 5–15 to bezdech łagodny. 15–30 to umiarkowany. Powyżej 30 – ciężki.
Badanie bezdechu sennego w Warszawie – jak się przygotować?
Badanie bezdechu sennego Warszawa dostępne jest w specjalistycznych laboratoriach snu i pracowniach diagnostycznych. Przed skierowaniem na polisomnografię lekarz zazwyczaj przeprowadza wywiad i ocenia ryzyko bezdechu przy pomocy standaryzowanych kwestionariuszy – najczęściej Skali Senności Epworth i kwestionariusza STOP-BANG.
Samo badanie polisomnograficzne nie wymaga specjalnego przygotowania – pacjent powinien unikać alkoholu i kofeiny w dniu badania, przynieść wygodną piżamę i ewentualne leki. Noc spędza w pracowni, a technik monitoruje badanie i zakłada elektrody oraz czujniki przed snem.
Wynik badania interpretuje specjalista – lekarz neurolog, pulmonolog lub somnolog – który na podstawie AHI i innych parametrów ustala rozpoznanie i plan leczenia.
Jak leczy się bezdech senny?
Leczenie zależy od stopnia ciężkości bezdechu i przyczyn anatomicznych.
Aparat CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) to złoty standard leczenia umiarkowanego i ciężkiego OBS. Urządzenie wytwarza stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych przez maskę nosową lub twarzową – mechanicznie utrzymując drogi oddechowe otwarte podczas snu. Regularne stosowanie CPAP normalizuje sen, eliminuje senność dzienną i zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Leczenie pozycyjne stosowane przy bezdechach zależnych od pozycji – gdy objawy pojawiają się wyłącznie lub głównie podczas snu na plecach.
Aparaty wewnątrzustne – urządzenia ortodontyczne wysuwające żuchwę, poszerzające przestrzeń gardłową. Stosowane przy łagodnym i umiarkowanym bezdechie lub jako alternatywa dla CPAP.
Leczenie chirurgiczne – korekta anatomicznych przyczyn niedrożności: skrzywionej przegrody nosowej, przerośniętych migdałków, zwężonego gardła.
Modyfikacja stylu życia – redukcja masy ciała, unikanie alkoholu i leków nasennych, rzucenie palenia – to działania, które przy nadwadze i łagodnym bezdechie mogą samodzielnie znacząco poprawić sytuację.
Artykuł sponsorowany